Ervaringen uit buurland Duitsland

Wat tot nu ontbrak was een monetaire infrastructuur die de regionale economieën verbind en ze competitief maakt met de grote economie.

Ervaringen uit buurland Duitsland

Inhoudsopgave:

Ontwerpcriteria

Implementatie en Ontstaansgeschiedenis
Impact en Betekenis

Bronnen

—————————-

Algemene beschrijving

Regiogeld is de naam voor een groep van lokale geldeenheden die voornamelijk in verschillende regio’s en steden van Duitsland en enkele omringende landen worden gebruikt. Chiemgauer was daarbij het eerste en nog steeds het meest bekende Regiogeld programma.

In Regiogeld accepteren consumenten, bedrijven en organisaties vrijwillig om een ander munt dan alleen maar de euro te gebruiken. Hoewel er kleine verschillen bestaan in het ontwerp van de verschillende Regiogeld programma’s, zijn zij in essentie hetzelfde. Alle regiogeld munteenheden zijn waardebonnen die alleen lokaal geaccepteerd betaalmiddel zijn. Ze worden doorgaans gekocht met gewoon geld en kunnen ook weer ingewisseld worden voor euro’s.

Regiogeld wordt wel gezien als de opvolger van het zegelgeld uit de jaren 30, aangezien het grotendeels dezelfde eigenschappen heeft. Net zoals het zegelgeld wordt regiogeld in de vorm van biljetten & munten uitgegeven en is het onderhevig aan een ‘demurrage’.

Doel

Zegelgeld van de jaren ‘ 30 werd geïntroduceerd om het probleem van een tekort aan conventioneel geld in circulatie op te lossen en om de omloopsnelheid van geld te stimuleren. De hoeveelheid regiogeld in omloop kan alleen toenemen zolang er ook voldoende Euro’s in omloop zijn. Regiogeld moet immers worden gekocht met Euro’s. Het doel van regiogeld is daarom niet om de schaarste van geld in omloop te adresseren. Regiogeld heeft tot doel om de lokale economie te versterken, en de negatieve effecten van de mondialiserende economie te weerstaan. Regiogeld tracht het lokale bedrijfsleven, met name het Midden en Klein Bedrijf, te ondersteunen door het invoeren van een gemeenschapsmunt.regional schmeckt besser

Regiogeld wordt alleen geaccepteerd door lokale winkeliers en bedrijfjes. Doordat regiogeld alleen lokaal geaccepteerd wordt, kan het niet ontsnappen uit de regio. Zodanig blijft de lokale koopkracht behouden en stabiliseert regiogeld het welvaartsniveau in de regio (Regiogeld Website Germany 2010). In tegenstelling tot het gewone geld, kan lokaal geld niet buiten de lokale economie treden of verdwijnen in de speculatieve activiteiten van de financiële markt (Economy Point 2010). Regiogeld is zo ontworpen dat het lokale winkeliers in de regionale economie helpt te versterken in hun strijd met de grote supermarkten en winkelketens. “De lokale groenteman heeft voorkeur voor appels van boeren uit de regio omdat hij daar zijn Chiemgauers kan besteden. (De groenteman heeft regiogeld geaccepteerd van klanten, omdat hij deze anders verliest aan de concurrent). Zodanig worden regionale bedrijfsbanden versterkt en ontstaat er een regionaal betaalnetwerk.” (Gelleri 2009: 73). Bovendien beschikken bedrijven met het accepteren van Regiogeld over een heel kostenefficiënte marketing tool; zij worden vermeld op websites en in advertenties van de Regiogeld organisatie (ibid: 74).

Een ander voordeel van het accepteren is dat lokale bedrijven nieuwe klanten aantrekken en bestaande klanten binden. Zij trekken alle deelnemende consumenten in het Regiogeld programma aan. Bijgevolg van het Regiogeld programma is dat het een duurzamere economie teweeg breng. Met lokale productie en consumptie is tenslotte minder transport gemoeid (Moore 2007).

Ook voor lokale overheden is er een prikkel om Regiogeld programma’s te ondersteunen. Wanneer lokale bestedingen toenemen en de lokale economie wordt versterkt, zullen zij indirect hogere belastinginkomsten tegemoet zien. Ook stelt het ze in staat er countercyclisch begrotingsbeleid op na te houden. Geef een Euro uit, en na een paar keer van hand tot hand te gaan eindigt het al snel in de financiële markt of buiten de regio. Geef Regiogeld uit en het zal binnen de lokale reële economie blijven circuleren.
Terug naar inhoudsopgave:

Ontwerpcriteria

Drager

Regiogeld maakt gebruik van biljetten als betaalmiddel. Het grote voordeel hiervan is dat hiermee aanzienlijk bespaard wordt op de administratieve kosten van het administreren van saldi en af- en bijschrijvingen zoals het geval is met wederzijdse kredietsystemen. De keerzijde van papiergeld is uiteraard het risico op vervalsing. Chiemgauer is om fraude te voorkomen voorzien van maar liefst 14 beveiligingskenmerken (Gelleri 20090: 69).

Een ander voordeel van Regiogeld is de mogelijkheid om regiogeld te kunnen inwisselen voor gewoon geld, zodat consumenten zich niet ‘gevangen’ zullen voelen door het systeem. Dat heeft tot nadeel dat de hoeveelheid Regiogeld wel eens heel beperkt zou kunnen blijven doordat het vaak ingewisseld wordt.
Terug naar inhoudsopgave:

Functie

Regiogeld kan worden gezien als de opvolger van het zegelgeld uit de jaren ’30, zoals de Wära. Regiogeld is gebaseerd op dezelfde Keynesiaanse en Geselliaanse principes; in tegenstelling tot gewoon geld is Regiogeld rentevrij. In plaats daarvan gebruiken vele regiogeld programma’s een demurrage (een vergoeding voor het oppotten van geld) om de lokale consumptie te stimuleren. Concreet betekent dit dat er periodiek een zegel moet worden geplakt op het bankbiljet om deze geldig te houden. In het geval van Chiemgauer bedraagt de demurrage 2% per drie maanden. Ook van vervaldata wordt wel gebruik gemaakt. De Urstromtaler is hiervan een voorbeeld (Moore 2007). Deze mechanismen dragen bij aan een hogere consumptie en hogere omloopsnelheid. Gelleri (2009: 64) schatte dat na vijf jaar de omloopsnelheid van een Chiemgauer drie keer zo hoog was als dat van een Euro. Om praktische redenen vertegenwoordigt 1 Chiemgauer altijd 1 Euro. Daarmee is de prijs voor een product of dienst in Euro’s en Regiogeld hetzelfde.
Terug naar inhoudsopgave:

Uitgifteprocedure

Het zegelgeld van de jaren ’30 werd meestal in omloop gebracht door werknemers uit te betalen in complementair geld als beloning voor het werk dat zij hadden verricht. Regiogeld kan doorgaans alleen worden gekocht door Euro’s één op één in te wisselen voor Chiemgauers, Urstromtalers, Sterntalers of een Havelblüte. Regiogeld is dus gedekt door conventioneel geld. Regiogeld verschilt daarmee nauwelijks van de Canadese Toronto Dollar en de Berkshire geldeenheden ‘Farm Preserve Notes’, Deli Dollars, Kentaro Restaurant Scrip en de Monterey General Store Scrip. In enkele regiogeld programma’s wordt het regiogeld (ook), net zoals in wederzijdse kredietsystemen, uitgegeven op basis van een belofte in de toekomst goederen en diensten terug te leveren (John Rogers 2007; Regiogeld.de). Het kopen van Regiogeld wordt gestimuleerd en aantrekkelijk gemaakt voor burgers en consumenten door een bonus te verschaffen van 5 tot 10%. Voor elke euro ontvang je 1.05 of 1.10 regiogeld eenheden. In het geval van de Chiemgauer is de bonus niet voor de koper, maar mag deze de bonus schenken aan een goed doel van zijn of haar keuze (Gelleri 2009: 71). Net zoals regiogeld kan worden gekocht met Euro’s, kan deze ook bij de organisatie weer worden ingewisseld voor Euro’s, hoewel dit wordt ontmoedigd door een malus van tussen de 5 en 10%. Dit bonus-malus systeem verzekert dus de groei van de hoeveelheid regiogeld in omloop. Winkeliers eindigen doorgaans met het meeste regiogeld. Om de inwisselkosten van 5% te ontlopen, blijkt dat winkeliers een voorkeur hebben voor het uitgeven van regiogeld. Doordat regiogeld een demurrage combineert met inwisselkosten wordt de omloopsnelheid van regiogeld opgevoerd (Lietaer & Kennedy 2004: 108). Een laatste mogelijkheid is om regiogeld uit te geven aan het plaatsen van advertenties in de lokale krant. Omdat winkeliers normaliter 5 tot 10% van de totale omzet reeds spenderen aan promotie, kan regiogeld de kosten dekken van publiciteit (Lietaer & Kennedy 2004: 105-106).
Terug naar inhoudsopgave:

Financiering en Kostendekking

De meeste Regiogeld programma’s hebben interne kostendekkingsmechanismen om de organisatie te financieren. De deelnemers in het regiogeld programma worden belast voor het gebruik van het geld door een demurrage en in sommige gevallen een vervaldatum voor het papiergeld in circulatie.
Terug naar inhoudsopgave:

Implementatie en Ontstaansgeschiedenis

De Chiemgauer is het bekendste regiogeld van allemaal. De Chiemgauer was in 2003 een van de eerste in zijn soort en geïntroduceerd in Prien (Bavaria) door een groep van zes studenten van de ‘Waldorfschool’, samen met hun projectleider Christian Gelleri. Prof. Declan en Margrit Kennedy boden tevens ondersteuning in het opzetten van het project. In eerste instantie waren het de ouders van de school die hun Euro’s inwisselden voor Chiemgauers. De bonus die zij ontvingen op de aanschaf van Chiemgauers werd geïnvesteerd in de modernisering van de school. Chiemgauer’s succes door de jaren heen, was de spin-off voor nieuwe vergelijkbare programma’s elders in Duitsland die gezamenlijk bekend werden onder de naam Regiogeld. Het zijn vooral de landelijke gebieden van Duitsland in verval, waar Regiogeld programma’s ontstaan (Lietaer & Kennedy 2004: 95).
Terug naar inhoudsopgave:

Impact en Betekenis

Omvang en Groei

Sinds regiogeld in 2002 ontstond, verspreidde het idee zich snel door Duitsland en uiteindelijk ook naar de omringende landen Nederland, Oostenrijk en Zwitserland. De ‘Roland’ was het allereerste Regiogeld initiatief en ontstond in Bremen in 2002. De Roland werd al snel overschaduwd door het succes van de Chiemgauer die een jaar later werd geïntroduceerd. In Mei 2010 bestonden er in totaal 67 regiogeld initiatieven (Wikipedia Duitsland 2010). Gelleri stelt dat in 2009, 28 regiogeld programma’s actief waren en nog eens 38 programma’s in fase van ontwikkeling (Gelleri 2009: 68). Dat zou betekenen dat de groei in het aantal regiogeld initiatieven sterk is afgenomen. In een interview met Margrit Kennedy (2010) kwam dit reeds naar voren. Zij bevestigd dat de groei stagneert; zowel het aantal programma’s als het aantal deelnemers en de jaarlijkse omzet nemen af. Het zou kunnen dat Regiogeld hetzelfde lot ondergaat als LETS.

Over het algemeen is er weinig informatie beschikbaar over het aantal deelnemers en de jaarlijkse omzet van Regiogeld programma’s. In het geval van Chiemgauer, nemen enkele honderden lokale ondernemers deel aan het programma. In 2009 waren circa 2500 consumenten goed voor een omzet in Chiemgauer ter waarde van 100.000 Euro per maand (Gelleri 2009: 70). De jaarlijkse omzet in 2008 bedroeg 3.6 miljoen Euro, een omzetstijging van 30% ten opzichtte van 2007 (ibid: 72). Hierbij moet worden opgemerkt dat Chiemgauer verreweg het grootste Regiogeld programma is en daarom niet representatief is voor alle bestaande Regiogeld programma’s.
Terug naar inhoudsopgave:

Successen en Problemen

Ondanks een gestage groei van het aantal Regiogeld initiatieven sinds het ontstaan in 2002, zijn er een aantal belemmeringen voor verder succes. Net zoals het geval is met de meeste complementaire munten, is er een gebrek aan know-how, een tekort aan financiering, afhankelijkheid van (onprofessionele) vrijwilligers en een zwak business model. Critici wijzen erop dat er, naast ideologische overwegingen, geen sterke prikkel aanwezig is om consumenten ertoe te verleiden Regiogeld als betaalmiddel te gebruiken in plaats van hun Euro’s. Hoewel een bonus het inwisselen van Euro’s voor Chiemgauers aantrekkelijk maakt, betekent het ook automatisch een sterke beperking in de bestedingsmogelijkheden. Regiogeld zou de keuzevrijheid van consumenten sterk inperken. Met name de afwezigheid van een clearinghouse (een voorziening waarmee verschillende typen Regiogeld voor elkaar omgewisseld kunnen worden) is in dit opzicht een sterk gemis. Regiogeld beperkt ook bedrijven in hun mogelijkheden om bepaalde goederen en diensten af te nemen die niet beschikbaar zijn binnen het Regiogeld netwerk. Kort gezegd brengt het gebruik van Regiogeld een compromis met zich mee en niet zozeer alleen maar voordelen. Tenslotte bestaat er kritiek op de claim dat Regiogeld aan een duurzamere economie zou bijdragen. Door de snellere omloopsnelheid van geld neemt de consumptie toe, wat een grotere aanslag op het milieu teweeg zou kunnen brengen. Regiogeld is desondanks een relatief succesvol complementair geld model in Duitsland, maar de tijd moet uitwijzen of het succes zich voorzet.

Nu begrijp je beter waarom Floatnet de oplossing is. Klik hier.

Bronnen:

Economy Point (2010) Regiogeld. Beschikbaar op: http://www.economy-point.org/r/Regiogeld.html (Retrieved 01-06-2010)

Gelleri, Christian (2009) ‘Chiemgauer Regiomoney: Theory and Practice of a Local Currency’, International Journal of Community Currency Research, 13: 61-75. Beschikbaar op: http://www.uea.ac.uk/env/ijccr/pdfs/IJCCRvol13(2009)pp61-75Gelleri.pdf

John Rogers (2007) German Complementary Currencies Lead the Way. Value for People. Beschikbaar op: http://www.valueforpeople.co.uk/node/23 (Retrieved 01-06-2010)

Kennedy, Margrit (2010) Interview with Margrit Kennedy, June 9th, 2010.

Kennedy, Margrit & Bernard. A. Lietaer (2004) Regionalwährungen; Neue Wege zu Nachhaltigem Wohlstand. Munchen: Riemann Verlag.

Moore, Tristana (06-02-2007) ‘Germans Take Pride in Local Money’. BBC News. Available: http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/6333063.stm

Regiogeld Germany Website. Beschikbaar op: http://www.Regiogeld.de/ (Retrieved 01-06-2010)

Wikipedia Germany (2010) Regiogeld. Beschikbaar op: http://de.wikipedia.org/wiki/Regiogeld (Retrieved 01-06-2010)

Nu begrijp je beter waarom Floatnet de oplossing is. Klik hier.


In het Archief